Rtęć… Trująca czy nie?

Rtęć (Hg, łac. hydrargyrum, z gr. ὑδράργυρος hydrargyros – płynne srebro) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym (uznana za pierwiastek przez Lavoisiera). Rtęć jest jedynym metalemwystępującym w warunkach normalnych w stanie ciekłym.

Rtęć jest wyjątkowym metalem który w temperaturze pokojowej jest ciekły. Istnieje powszechne przekonanie, że rtęć jest silnie trująca. Kiedyś rtęć była zabawką bogaczy, tzw. Żywe Srebro, dzisiaj wpadamy w panikę po stłuczeniu termometru. Ja słyszałem o dziecku które wypiło 0,5 litra rtęci (6kg) i przeżyło. Fakt w tym, że rtęć w stanie ciekłym i stałym jest dla nas nieszkodliwa. Szkodliwa jest rtęć w stanie gazowym. Rtęć podobnie jak woda paruje w temperaturze pokojowej. W dodatku ma tendencję do rozbijania się na malutkie kropelki. Drugą sprawą jest, że kropelki te mają bardzo dużą zdolność do przylegania na wielu powierzchniach, jeśli maleńka kropelka dostanie się np. na książkę, potrafi się do niej przyczepić i nawet jeśli będzie na powierzchni pionowej, dopiero silne wstrząśnięcie powoduje, że odpadnie. Dlatego często jesteśmy narażeni na rtęć nie do końca zdając sobie z tego sprawę.

RtęćRtęć

Jednakże w historii dochodziło do groźnych zatruć z udziałem tego metalu lub jego związków. Jak już wspomniałem, rtęć sama w sobie nie jest specjalnie szkodliwa, nie reaguje z kwasem żołądkowym, praktycznie przechodzi nietknięta przez układ pokarmowy. Jednakże pary rtęci mogą przedostawać się przez skórę czy płuca do organizmu. Jak też pisałem, rtęć ma tendencję do rozbijania się na bardzo drobne kropelki, tak drobne, że jej niewielka część jest w stanie przeniknąć przez jelito lub wpaść w jakieś zagłębienie i pozostać długi czas w organizmie. Wtedy człowiek  nie dość, że sam jest podtruwany to jeszcze zaczyna być źródłem skażenia dla swojego otoczenia. Wynika to z faktu, że organizmy żywe przekształcają rtęć w dimetylortęć i to głównie ten związek, jako niezwykle silna trucizna, sieje spustoszenie w organizmie, uszkadzając np. mózg. Dimetylortęć powstaje nie tylko z par rtęci, które przedostaną się do organizmu, ale także może być emitowana z kropli rtęci tkwiącej np. w szczelinie podłogi. Bowiem mikroorganizmy posiadają także zdolność przemiany rtęci w dimetylortęć.

Dimetylortęć --> Wzór
Dimetylortęć –> Wzór
Dimetylortęć -- Cząsteczka
Dimetylortęć — Cząsteczka

Jak wspomniałem, rtęć sama w sobie jako metal jest mało szkodliwa, dopiero jej pary po przedostaniu się do organizmu i przetworzeniu przez organizm w związki typu dimetylortęć sieją spustoszenie. Jak zatem zachować się, gdy rozbijemy termometr rtęciowy? Przede wszystkim nie wpadać w panikę, bo nic nikomu się nie stanie, rtęć w temperaturze pokojowej paruje bardzo powoli. Za pomocą zmiotki i szufelki pozbierajmy rtęć i wlejmy do pustego słoika. Konieczne może być odsunięcie mebli. Należy dokładnie sprawdzić, czy nie pozostały maleńkie kropelki rtęci, które są w stanie uczepić się nawet ściany czy książki, tak więc dokładnie trzeba obejrzeć potencjalne miejsca, w które mogła się rozprysnąć. Natomiast ze szczelin w podłodze pomoże nam ją usunąć pipetka, którą dostaniemy w aptece. Jeśli nie ma pewności, że w szczelinie nie zalegają już kropelki, to należy zasypać szczelinę sproszkowaną siarką (bywa do nabycia w sklepach ogrodniczych lub aptekach). Nie należy usuwać siarki ze szczeliny, gdyż z własnego doświadczenia wiem, że rtęć reaguje z nią niezwykle powoli więc nie jest to środek gwarantujący szybkie usunięcie rtęci.  Innym sposobem jest zasypanie szczeliny sproszkowanym cynkiem, z którym rtęć tworzy dość łatwo amalgamat. Amalgamat ten można potem usunąć. Dla komfortu psychicznego można na koniec przewietrzyć pomieszczenie. Zebraną rtęć należy oddać najlepiej do apteki celem utylizacji. W przypadku, gdyby doszło do połknięcia np. przez dziecko rtęci, należy natychmiast spowodować wymioty i podać dużą ilość węgla medycznego. Węgiel medyczny nie jest szkodliwy podany nawet w bardzo dużych ilościach a pochłania bardzo dużo rodzajów trucizn! Oczywiście należy udać się do lekarza.  Zapas węgla medycznego powinniśmy zawsze mieć w apteczce. Pamiętajmy, że rtęć bywa też w elementach elektroniki: laptopach, monitorach itp, zatem złom tego typu sprzętów powinien trafiać do odpowiednich punktów, a nie do kosza. Tak samo świetlówki energooszczędne.

382915

(Źródła: http://Wikipedia.org
http://biomist.pl) 

Share Button

Dodaj komentarz